Wat is netwerk_

Klein netwerk

Als ervaringswerker heb je te maken met bewoners met vaak een klein netwerk. Het kan dan soms een pijnlijk en confronterend thema zijn als je het bespreekt. Soms biedt het ook onverwachte nieuwe perspectieven. Dan blijkt het netwerk groter dan in eerste instantie leek. Daarom is het wel altijd zinvol om in te steken op netwerkonderzoek. Bij een klein netwerk is niet altijd sprake van eenzaamheid of te weinig steun. Niet iedereen is gelukkig met 8 tot 10 netwerkcontacten en is blij met 2 contactpersonen die van grote waarde zijn. Het belangrijkste is de betekenisgeving van deze contacten en het netwerk.

Opgroeien in een cocon

Als je opgroeit met psycho-sociale problemen, thuis, op school en clubs, kan het opbouwen van een vriendenkring lastig zijn. Hetzelfde geldt voor het vinden van vertrouwenspersonen waar je je onafhankelijke steun bij vindt. Dit heeft deels te maken met het niet kunnen delen van je persoonlijke gevoelens, maar ook met problemen met binden en vertrouwen. Als dat laatste door omstandigheden negatief beïnvloed is, wordt het moeilijker om uit het isolement te stappen. Je groeit op in een cocon, je leert jezelf redden. Met name als volwassene ervaar je dan alsnog de leegte van het niet goed kunnen opbouwen en onderhouden van je netwerk.

Verlies door omstandigheden

Als volwassene kan je netwerk ook uiteenvallen door onverwachtse omstandigheden. Bijvoorbeeld bij verlies van werk of gedwongen verhuizing, scheiding en opname. Je ervaart misschien dat mensen niet zo trouw blijken te zijn als je dacht of hun eigen weg zijn gegaan. Of de afstand blijkt te groot, er ontstaat een breuk. Dit hoort in principe bij het leven; de meeste contacten komen en gaan, maar als het een knak in je vertrouwen heeft veroorzaakt is het moeilijker om opnieuw te beginnen.

Contacten vanuit je waarden

De kwaliteit van een netwerk hangt af van de aansluiting die je ervaart en de vrijheid die je hebt jezelf te zijn. Dat ligt dicht bij je persoonlijke waarden. Daarom moet je eerst jezelf goed kennen en accepteren voor je verbinding kunt maken met de ander. Zelfacceptatie kan deels met behulp van een vertrouwde ander, maar het werk verricht je zelf. Je waarde kan bijvoorbeeld zijn dat je vindt dat ‘men’ niet mag veroordelen op uiterlijk. Of: ‘contact moet gelijkwaardig zijn, je moet respect voor de ander tonen’. Of nog één: ‘je moet jezelf kunnen blijven ontwikkelen’. Sommige waarden kunnen je ook in de weg zitten bij het verbinding maken. Zo kan de waarde: ‘eerst zien, dan geloven’ een drempel opwerpen. Ook een waarde als: ‘ik vind dat je alleen over mooie dingen mag praten en niet mag klagen’ kan onbewust afstand brengen tussen jou en de ander. Of andersom uiteraard. Het is daarom onmisbaar om bij het werken aan je netwerk ook aan zelfonderzoek te doen en daar aan te koppelen welke mensen daar voor jou aanvullend kunnen zijn.

Een veelheid aan contacten

Herstel in de wijk gaat vaak over groepen en groepswerk. Daar is veel te halen en te brengen door mensen met psychische en sociale problemen, eenzaamheid, verslaving of mensen die dat net achter zich hebben liggen. Binnen deze groepen worden belangrijke contacten gelegd die soms binnen deze setting blijven en af en toe ook verder reiken buiten de groep. Samen werken aan herstel kan op veel manieren en dat kan naast deze groepen ook uitgroeien tot het samen dingen ondernemen, bij elkaar thuis op de koffie komen en samen muziek luisteren. Er kunnen vriendschappen ontstaan.

Als er al vroeg in de jeugd schade is opgelopen en hechtingsproblemen zijn ontstaan kan dat een diep gevoel van leegte en niet-verbonden zijn veroorzaken. Soms wordt dat gecompenseerd door een heleboel oppervlakkige contacten of juist hele symbiotische één op één contacten. Die laatste kunnen op een bepaald moment helemaal uit elkaar spatten. Het is goed om je bewust te zijn dat hier een onderliggende leegte ligt die misschien nooit helemaal door anderen kan worden opgevuld.

Blijf er mee aan het werk

Als ervaringswerker kun je veel betekenen in het samen met de bewoners te blijven werken aan het netwerk. Onderzoek samen welke ondersteuning er te vinden is en wat de wederkerigheid is binnen de contacten. Daarvoor is inzicht in onderliggende patronen en de geschiedenis van iemand relevant om mee te nemen in het ondersteunen bij nieuwe stappen. Welke vormen van contacten zijn belangrijk in het netwerk en zijn ze herstelondersteunend? Wat zijn reële verwachtingen en welke rol vervul je zelf in zijn of haar netwerk? En besef dat de goede relaties voortkomen uit een goede relatie met je zelf. Of dat er nu één is of twintig.