Stigma

Honest Open Proud

Deze week heb ik de training HOP gevolgd als deelnemer en facilitator in Amersfoort, via Samen Sterk Zonder Stigma. De HOP komt uit Amerika en de oorspronkelijke informatie hierover kun je vinden op de website http://comingoutproudprogram.org/ . De conclusie uit onderzoek waarop deze HOP gebaseerd is laat zien dat we nog heel veel stigmatiseren en dan met name over onszelf. Dat dit voornamelijk onbewust gaat liet de training mij wel inzien, want eenmaal stilstaand bij het thema en onderzoekend kwam ik heel wat zelfstigma’s tegen! Dat was nog best confronterend. Zelfs als je er van overtuigd bent dat je het zelf niet meer doet, kan eerlijk zelfonderzoek je nog best wakker schudden. En dat is goed.

Anderen stigmatiseren mij

De meest overheersende gedachte over stigma is dat het vooral anderen zijn die stigmatiseren en dat je je daardoor belemmerd en vaak ook gekwetst voelt. Hierdoor worden we voorzichtig, of we besluiten om ons persoonlijk verhaal vooral maar voor ons zelf te houden in onze omgeving. Er zijn immers nogal wat vooroordelen over psychische problemen of aandoeningen, zelfs als het al ver achter je ligt. We reageren op het stigma om ons heen, op de vooroordelen en misvattingen door onszelf te verdedigen, boos te worden of in onszelf te keren. Wat we dan vergeten is dat, hoe meer invloed stigma van anderen op ons heeft, dit waarschijnlijk veel te maken heeft met de mate waarin we onszelf nog steeds stigmatiseren.

Zelfstigma

Wat is zelfstigma eigenlijk? Dat is nog niet gemakkelijk te ondervangen. Je hebt bepaalde gedachten en gevoelens over jezelf, die negatief zijn en te maken hebben met jouw kwetsbaarheid of kwetsbaar verleden. Je veroordeelt jezelf en vindt dat je tekort schiet, minderwaardig bent en achter blijft bijvoorbeeld. Zo heb ik bijvoorbeeld een WAJONG-status. Ik werk dan wel en ontvang geen uitkering, maar ik ben dus officieel een persoon met afstand tot de arbeidsmarkt. Nu kan ik mijzelf daar op stigmatiseren, in de betekenis van: ‘ik ben ongeschikt en minderwaardig, want ik ben geen gezonde, ervaren werknemer’. Dan helpt het niet als ik brieven krijg van het UWV, mij in moet schrijven bij Werk.nl en in aanmerking kom voor participatietrajecten. En, niet te vergeten, een flinke ontmoedigende tegenwerking vanuit het UWV in het verleden om mijzelf verder te ontwikkelen. Die ervaringen kunnen mijn zelfstigma bevestigen, mijn minderwaardigheidsgevoel. Maar dan komen we op het volgende: Kom er los van!

Kom er los van

Er is mij in de loop van tijd één ding duidelijk geworden en dat is dat zelfstigma niet werkt. Het helpt je niet en het is ook vaak niet helemaal waar. Want de mening over onszelf en het gevoel dat daar bij komt hebben we onszelf toegeëigend vanuit externe boodschappen. Boodschappen die niet kloppen. Er is een andere, veel meer volledige waarheid over jou en mij. Dat betekent dat we er los van kunnen komen. We kunnen ons richten op onze omgeving door misverstanden en vooroordelen te bestrijden en we kunnen ook met meer compassie naar onszelf kijken, onszelf met meer respect bejegenen. Zelfvertrouwen werkt aanstekelijk, openheid ook. Dat houdt niet in dat we nooit meer onzeker mogen zijn. Want dat zijn we nu eenmaal en hoort erbij. Dat mag er ook zijn. Maar begin ermee met je bewust worden van je eigen oordelen tegenover jezelf en verwerp ze. Want je bent veel meer dan alles wat je zogenoemd niet bent. Een compleet mens.

Voor meer info over de HOP:

https://www.samensterkzonderstigma.nl/stigma-en-de-ggz/tips-en-tools/honest-open-proud-hop/