+

Onafhankelijkheid is een typische uitdrukking die bij veel mensen positieve gevoelens oproepen. Wie wil er nu niet onafhankelijk zijn? Of anders gezegd: wie wil er nu afhankelijk zijn? Niemand toch? Of ergens toch wel? Enigszins dan, met enige eigen invloed en keuzevrijheid? Volledig onafhankelijk zijn is uiteraard een illusie. Maar er naar streven doen de meesten van ons toch wel. Dat doen we al relatief snel nadat we geboren zijn. Het zit in onze natuurlijke aanleg. Gewoonlijk.

Onafhankelijkheid en hechten

Voor onafhankelijkheid heb je afhankelijkheid nodig. Je moet weten en ervaren wat afhankelijkheid is en wat het betekent om de keuze voor onafhankelijkheid te maken. Dat gaat niet altijd bewust. Als je kind bent ben je daar niet zo mee bezig, maar juist dan is dit een essentieel element in je leven en ontwikkeling. Als kind leer je hechten en onthechten, afhankelijk zijn en tegelijkertijd stappen in onafhankelijkheid te zetten, met voortdurend de veilige basis van hechtingsbanden. De bomen in het gedicht. Ze staan er en je weet ze terug te vinden als het nodig is. En dan ga je weer op pad. Zo bouw je zelfvertrouwen op en een positief zelfbeeld. Als je als kind niet goed hebt geleerd en ervaren dat hechten veilig is en dat loslaten dat ook is, krijg je het als volwassene moeilijker met onafhankelijkheid. Soms kan dat leiden tot het verzanden in de twee uitersten: of teveel afhankelijkheid, of te veel onafhankelijkheid en zelfs over en weer.

Hechten is goed

Ik bemerk bij mijzelf soms dat ik mijn neiging tot hechten veroordeel, omdat ik bij het onafhankelijk worden geconfronteerd word met pijn, verdriet en boosheid. Omdat ik het veel gemakkelijker vind om mij niet te hechten en altijd een schijn van onafhankelijkheid op te houden. Maar dat is uiteraard geen wezenlijke manier van leven. Hechten is een gezonde en normale ontwikkeling in contact met anderen. Maar doordat ik dat zelf als kind niet goed geleerd heb, worstel ook ik daar als volwassene mee. Zo komt dit veel vaker voor. Veel mensen zijn onthecht en denken dat ze onafhankelijk zijn. Anderen leven via een ander en weten niet meer wat ze zelf zouden willen of verlangen.

Ware onafhankelijkheid onderscheiden

Maar wat is dan ware onafhankelijkheid? Hoe weet je dat je hierin het gepaste midden hebt gevonden? Naar mijn idee heeft dat veel te maken met hoe het met je vertrouwen is gesteld. Hoeveel vertrouwen heb je in jezelf? En in welke mate durf je een ander te vertrouwen? Onafhankelijkheid is in ieder geval niet: altijd alles alleen doen, omdat alleen jij het kunt. Ook niet: alles onder controle houden of juist alle controle laten varen. Onafhankelijkheid heeft ook niets te maken met altijd krachtig en moedig zijn. Wel komt onafhankelijkheid is de buurt van bewust eigen keuzes maken waar je achter kunt staan, een ander betrekken in jouw leven vanuit vertrouwen en een innerlijke zekerheid dat je oké bent zoals je bent. Je hebt geen acceptatie van de ander nodig, je accepteert jezelf.

En verder

Ik kom op dit onderwerp vanuit een situatie van afsluiting van mijn EMDR-therapie. Ik heb deze met goed gevolg afgerond en voor het eerst ervaar ik dat ik heel onzeker ben en vol weerstand en twijfels. Ik word geconfronteerd met mijzelf en het kind in mij. Het verschil met vroeger is dat ik nu goed weet hoe ik daarmee om moet gaan. Ik ga verder. En verder. Ondertussen luister ik naar mijzelf en geef ik ruimte aan dat wat is. Want ik weet ook dat ik op mijzelf aan kan. En zo op zijn tijd, als ik dat wil, op de ander. Zoals dat eigenlijk voor ieder van ons geldt.